In UX‑onderzoek bestaan er tientallen methodes, maar één onderscheid duikt altijd opnieuw op: generatief research en evaluatief research. Bij UXMen zien we die twee niet als concurrenten, maar als een tandem die je strategische én praktische beslissingen versterkt.
Generative research, vaak discovery research genoemd is het soort onderzoek waarmee je de wereld van je gebruikers induikt voordat er ook maar een oplossing bestaat. Het draait rond begrijpen, niet testen.
Voorbeelden van generative research zijn: user-interviews, observaties, focusgroepen, co-creatie workshops, open-ended surveys, card sorting. Het zijn vaak kwalitatieve onderzoeksmethodes.
Ontdekken van noden
Generatief onderzoek heeft als doel diepgaande inzichten te verkrijgen in de ervaringen, voorkeuren en pijnpunten van gebruikers, die men kan gebruiken om het ontwerp- en ontwikkelingsproces te inspireren en te sturen.
Opportuniteiten ontdekken
Discovery research helpt je om nieuwe kansen te spotten door echt te kijken naar de context, het gedrag en de omgeving van mensen—zaken die je anders gemakkelijk over het hoofd ziet. Met generatief onderzoek observeer je de wereld rondom je om inspiratie te vinden voor oplossingen en innovatie. Dat kan leiden tot compleet nieuwe producten of ervaringen, maar evengoed tot slimme verbeteringen aan wat er vandaag al bestaat.
Inspiratie voor innovatie
Om tot nieuwe en innovatieve oplossingen te komen, moet je eerst scherp krijgen welk probleem je eigenlijk probeert op te lossen. Dat begint bij écht begrijpen hoe mensen leven: hun omgeving, hun gedrag, hun gewoontes, hun meningen en hoe zij bepaalde situaties ervaren. Dat inzicht vormt de basis om gericht en zinvol te kunnen innoveren.
Generatief onderzoek is belangrijk omdat het je helpt om écht te begrijpen wat gebruikers nodig hebben. Door dieper in te gaan op hun gedrag, voorkeuren, motivaties en doelen, krijg je inzichten die je toelaten producten te ontwikkelen die veel beter aansluiten bij hun echte noden.
Het is tegelijk een krachtige bron van innovatie: door nieuwe en diverse perspectieven te verkennen en de ervaringen, verhalen en uitdagingen van gebruikers te verzamelen, ontdek je kansen die anders verborgen blijven en ontstaat er ruimte voor creatieve, vernieuwende oplossingen—of dat nu gaat om het invullen van onvervulde behoeften of het herdenken van bestaande problemen op een frisse manier. De inzichten uit generatief onderzoek vormen ook een stevige basis voor ontwerpbeslissingen, omdat je beter begrijpt wat gebruikers verwachten en waarderen, waardoor je ontwerpen automatisch gebruiksgerichter worden.
Door dit onderzoek al vroeg in het proces te doen, verklein je bovendien het risico dat je iets bouwt dat niet aansluit bij je doelgroep. Je krijgt sneller zicht op hun voorkeuren en gedrag, wat je helpt om beter onderbouwde keuzes te maken en mogelijke valkuilen te vermijden. Het laat je ook toe om je aannames te toetsen aan échte gebruikersdata, zodat je strategie tijdig aangepast kan worden wanneer blijkt dat bepaalde hypotheses niet kloppen. En misschien nog het meest waardevolle: generatief onderzoek creëert oprechte empathie. Door je onder te dompelen in de leefwereld van gebruikers begrijp je hun perspectief veel beter, en dat is essentieel om oplossingen te maken die echt werken voor de mensen waarvoor je ze bouwt.
Dit type onderzoek voeren we vaak uit in een vroege fase van een project. Dat is het moment waarop je eerst de probleemruimte moet verkennen en begrijpen, vóór je kan overstappen naar meer gerichte onderzoeksmethoden. Door generatief onderzoek krijgen klanten en collega's een veel dieper inzicht in hun doelgroep en in de context waarin gebruikers leven en werken. Dat levert uiteindelijk oplossingen op die effectiever zijn en veel beter aansluiten bij wat gebruikers écht nodig hebben.
Enkele voorbeelden waarbij discovery research aanbevolen is:
Dit zijn stuk voor stuk situaties waarin generatief onderzoek helpt om de leefwereld en de context van je gebruikers beter te begrijpen. Je ontdekt wat er precies misloopt tijdens een online aankoop, waarom mensen je portaal vroegtijdig verlaten of waarom nieuwe klanten afhaken tijdens hun onboarding. Zo krijg je zicht op de echte knelpunten én op de kansen om de ervaring te verbeteren.
Evaluatie‑onderzoek, ook wel evaluatief onderzoek genoemd, is een onderzoeksmethode waarbij je een specifiek probleem beoordeelt om te controleren of iets echt gebruiksvriendelijk is en of het aansluit bij de wensen, noden en verwachtingen van echte mensen.
Voorbeelden van evaluatief onderzoek zijn usability testen, (on)gemodereerde gebruikerstesten, UX-audit, A/B testing, data-analyses, benchmark testing.
Evaluatief onderzoek heeft als doel om de doeltreffendheid, efficiëntie of impact van een product of proces te beoordelen. In tegenstelling tot generatief onderzoek, dat focust op het begrijpen van gebruikersnoden en het ontdekken van nieuwe inzichten, richt evaluatief onderzoek zich op het evalueren en meten van de resultaten van een bepaalde aanpak.
Dit soort onderzoek maakt vaak gebruik van kwantitatieve methoden, zoals gesloten vragen in enquêtes of heuristische evaluaties, al kunnen onderzoekers in sommige gevallen ook kwalitatieve methoden inzetten. Het doel is om onderbouwde inzichten te verzamelen over het succes of falen van een specifiek product of feature, en om verbeterpunten in kaart te brengen.
Evaluatief onderzoek helpt design‑, development‑ en UX‑teams om stakeholders heldere, evidence‑based informatie te geven over de effectiviteit en impact van hun projecten. Zo kunnen ze beter onderbouwde beslissingen nemen en de kwaliteit van hun product verder verbeteren.
Evaluatief onderzoek zou altijd een vast onderdeel moeten zijn van een iteratief ontwerpproces. Door designs zo vroeg en zo vaak mogelijk door gebruikers te laten testen, zorg je ervoor dat de ervaring voortdurend wordt bijgestuurd en verfijnd, zodat ze echt aansluit bij de noden en verwachtingen van klanten.
Dit type onderzoek is waardevol omdat het helpt inschatten hoe goed een product zijn doelen bereikt en of het effectief doet wat het moet doen. Het toont ook welke impact het product heeft op de doelgroep, en brengt duidelijk in kaart waar dingen goed lopen en waar er nog ruimte is voor verbetering.
De inzichten die je uit evaluatief onderzoek haalt, geven klanten de mogelijkheid om beslissingen te nemen op basis van echte data in plaats van aannames. Zo kunnen ze beter bepalen of een feature of product moet worden verdergezet, aangepast of stopgezet. Daarnaast zorgt evaluatief onderzoek voor meer transparantie en verantwoordelijkheid, omdat het objectieve informatie oplevert over de resultaten en de impact van een initiatief. Ten slotte ondersteunt het de iteratieve manier van werken: door regelmatig feedback te verzamelen, wordt het makkelijker om continu te verfijnen, te leren uit fouten én successen, en zo zowel het huidige project als toekomstige initiatieven te versterken.
We voeren evaluatief onderzoek meestal uit in de latere fases van de productontwikkelingscyclus, wanneer er al een prototype of een eerste versie van het product bestaat. Dit onderzoek helpt om gebruiksproblemen op te sporen door feedback van gebruikers te verzamelen en te meten in welke mate het product erin slaagt zijn doelen te bereiken. Het team gebruikt die inzichten vervolgens om het product te verbeteren of bij te sturen vóór het gelanceerd wordt.
Als je alleen maar test wat je al hebt, maak je betere versies van dezelfde fouten. Als je alleen maar onderzoekt zonder te testen, blijft alles theorie.
Beide vormen van onderzoek zijn waardevol om sterke UX beslissingen te nemen en de gebruikerservaring te verbeteren. De keuze tussen generatief en evaluatief onderzoek hangt af van de doelstelling en de fase van je project. Generatief onderzoek helpt je begrijpen wat gebruikers nodig hebben en wat hen motiveert, en vormt zo de basis voor nieuwe ideeën en innovatie. Evaluatief onderzoek daarentegen kijkt of een product effectief werkt en welke impact het heeft op de gebruiker.
Door generatief en evaluatief onderzoek slim te combineren, kan je oplossingen ontwikkelen die écht vertrekken vanuit de gebruiker én tegelijk bijdragen aan de doelen van de organisatie. Dat leidt uiteindelijk tot producten die beter scoren én succesvoller zijn.
UXMen helpt je de juiste vragen te vinden, hypotheses te toetsen en je design continu te verfijnen. Start samen met UXMen een onderzoekstraject dat het verschil maakt.
